Η Σφραγίδα του Αρχαγγέλου

Αφιέρωμα
 

Γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου 1936, ο χαρισματικός λεβέντης, ο Ανωγειανός λυράρης, ο σπουδαίος ερμηνευτής Νίκος Ξυλούρης.

Προερχόταν από μια φτωχική οικογένεια, η οποία κατοικούσε στα Ανώγεια της Κρήτης. Τον Αύγουστο του 1944, οι Γερμανοί, έκαψαν το χωριό του και αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι κάτοικοι να καταφύγουν σε χωριά του Μυλοποτάμου. Γονείς του ήταν, ο Γιώργης και η Ελευθερία Ξυλούρη. Ήταν πολυμελής οικογένεια, εκ των οποίων αυτοί που έγιναν ευρέως γνωστοί για την μουσική τους, ήταν ο Νίκος Ξυλούρης (Ψαρονίκος), ο λυράρης αδερφός του Αντώνης, ( Ψαραντώνης) και ο λαουτιέρης Γιάννης (Ψαρογιάννης).

Το ψευδώνυμο αυτό προέκυψε, διότι οι Ξυλούρηδες, λέγαν ΄΄πως τρώγαν τους Τούρκους, σαν τα ψάρια΄΄.

Από μικρό παιδί, ο Ψαρονίκος, είχε ιδιαίτερη κλίση στη μουσική. Ήταν δημιουργικός, καθώς κατασκεύαζε αυτοσχέδιες λύρες και έπαιζε μελωδικούς σκοπούς.

Στην Γ΄ δημοτικού, σταμάτησε το σχολείο, λόγω μαθητικών δυσκολιών. Ωστόσο, ο δάσκαλος του Μενέλαος Δραμουντάνης, αναγνώρισε το ταλέντο του, στη μουσική και για αυτό ζήτησε από τον πατέρα του, να του αγοράσει μια λύρα.

Μόλις στην ηλικία των 12 ετών, λάμβανε μέρος σε διάφορες κρητικές γιορτές, πανηγύρια και γάμους.

Σε ένα πανηγύρι στο Βενεράτο του Ηρακλείου, τις Απόκριες του 1955, γνωρίζει την Ουρανία Μπελαμπιανάκη, η οποία προερχόταν από ευκατάστατη οικογένεια. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, της κάνει καντάδες και αποφασίζει να την κλέψει. Στις 21 Μαΐου 1958, παντρεύτηκαν στα Ανώγεια. Αρχικά, εγκαταστάθηκαν στο Ηράκλειο Κρήτης και μετέπειτα στην Αθήνα.
Το 1960 γεννήθηκε το πρώτο τους παιδί ο Γιώργης και έξι χρόνια αργότερα γεννιέται η Ρηνιώ.

Το Νοέμβριο του 1958, ηχογράφησε την πρώτη του δισκογραφική δουλειά με τίτλο: << Μια μαυροφόρα που περνά>>. Ήταν δίσκος 78 στροφών, ο οποίος περιείχε δυο τραγούδια την <<Κρητικοπούλα>> και το           <<Δε κλαιν’ οι δυνατές καρδιές>>, σε στίχους και μουσική που έγραψε ο ίδιος.

Το 1966 έλαβε μέρος σε διαγωνισμό σε φεστιβάλ μουσικής, στο Σαν- Ρέμο και κέρδισε το πρώτο βραβείο, παίζοντας με την λύρα του, συρτάκι.

Τρία χρόνια αργότερα , ηχογράφησε το δίσκο << Ανυφαντού>>, μέσω του οποίου απέκτησε μεγάλη δημοσιότητα. Ο δίσκος, αποτέλεσε θεμέλιο λίθο, της ανάδειξης του και της επιτυχίας του. Την ίδια χρονιά τραγουδά για πρώτη φορά στην Αθήνα, στο κρητικό κέντρο ΄΄ Κονάκι΄΄.

Το 1970 αποτέλεσε μια χρονιά ορόσημο για την καριέρα του, καθώς γνώρισε το μεγάλο παραγωγό της Columbia κύριο Τάκη Λαμπρόπουλο. Εκείνος, εντυπωσιάστηκε από την προσωπικότητα του, από την ταπεινότητα , το σεβασμό και την εσωστρέφεια του. Του πρότεινε, να συνεργαστούν για να προωθήσει και να προβάλει την φωνή του Νίκου Ξυλούρη, σε όλη τη χώρα.

Συνάντησε επίσης, ένα σπουδαίο συνθέτη, τον Γιάννη Μαρκόπουλο. Μαγεμένος από την ιδιαίτερη φωνή και την δεξιοτεχνία του Ξυλούρη στη λύρα, του πρότεινε να συνεργαστούν, στην Αθήνα. Ηχογράφησαν ένα δίσκο μεγάλης διάρκειας με τίτλο << Χρονικό>>, του οποίου οι στίχοι των τραγουδιών ήταν του στιχουργού Κ.Χ. Μύρη ( φιλόλογο, Κώστα Γεωργουσόπουλο).

Την επόμενη χρονιά κυκλοφορεί με τον ίδιο συνθέτη το ξακουστό δίσκο << Ριζίτικα>>. Τον Μάιο του 1971, τραγούδησε για πρώτη φορά στη μπουάτ Λήδρα, στη Πλάκα.

Πρωταγωνιστεί στην ερμηνεία μελοποιημένης ποίησης. Τραγούδησε, Διονύσιο Σολωμό, Βιτσέντζο Κορνάρο, Ελύτη, Σεφέρη, Ρίτσο, Γκάτσο, Βάρναλη και Καρυωτάκη. Οι ερμηνείες του έμειναν βαθιά χαραγμένες στην καρδιά κάθε Έλληνα.

Διονύσιος Σολωμός

Βιντσέντζος Κορνάρος

Ελύτης                           Σεφέρης

 

 

 

 

 

Ρίτσος

Γκάτσος

Βάρναλης

Καρυωτάκης

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το 1953, ήρθε σε επαφή με έναν άλλο σπουδαίο συνθέτη, τον Σταύρο Ξαρχάκο. Συμμετείχε στην παράσταση του έργου του Ιάκωβου Καμπανέλλη, << Το μεγάλο μας τσίρκο >>, όπου χαρακτηριστικός ήταν ο στίχος του τραγουδιού της παράστασης: ΄΄Λαέ, μην σφίξεις άλλο το ζωνάρι΄΄.

 

Η φωνή του ήταν η αντίσταση. Αξίζει να σημειωθεί, ότι το τραγούδι <<Πότε θα κάνει ξαστεριά>>, συνδέθηκε άμεσα με την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, λογοκρίθηκε και ήταν στη μαύρη λίστα του διδακτορικού καθεστώτος.

Το 1975 συνεργάζεται με το Χρήστο Λεοντή, ο οποίος συνέθεσε ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου. Την ίδια χρονιά τραγουδά << το Θούριο >> του Ρήγα Φεραίου.

Το 1976, δισκογραφεί τον << Ερωτόκριτο>>, του Βιτσέντζου Κορνάρου. Η συγκλονιστική του ερμηνεία στο Κρητικό παραμύθι θα αγαπηθεί απ’ όλη τη χώρα.

Το 1977, η εκ νέου συνεργασία με το συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλο, είχε ως αποτέλεσμα την κυκλοφορία ενός νέου δίσκου, με τίτλο << Ελεύθεροι Πολιορκημένοι >>, σε στίχους του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού.

Το 1978, ήρθε σε επαφή με τον νέο συνθέτη, τον δεκαπεντάχρονο τότε Λουκά Θάνο. Εκείνη την χρονιά ηχογράφησε το δίσκο με τον τίτλο << Σάλπισμα>>, ο οποίος κυκλοφόρησε 3 μήνες μετά τον θάνατό του. Ο δίσκος περιείχε ποιήματα του Βάρναλη, << Η μπαλάντα του Κυρ- Μέντιου>> και του Καρυωτάκη, << Είσαι ψυχή μου>>, << Η καρδιά μου >>, << Πόνοι της Παναγιάς>> κ.α.

Παρόλο την ανοδική πορεία του και το γεγονός ότι βρισκόταν στο απόγειο της δόξας του, ο Ξυλούρης, παρέμεινε ευσεβής Χριστιανός, με ήθος και αξιοπρέπεια. Ειλικρινής, δοτικός ευαίσθητος, με αγνή και καθαρή ψυχή. Ήταν πάνω απ’ όλα ταπεινός και δεν τον ένοιαζε η δόξα και τα χρήματα.

Δυστυχώς όμως, το νήμα της ζωής του κόπηκε πολύ πρόωρα, πεθαίνοντας από την επάρατη νόσο, στις 8 Φεβρουαρίου 1980.

Το έργο της δισκογραφίας του, είναι τεράστιο και παραμένει επίκαιρο και ΄΄ ζωντανό΄΄.

Την οικογενειακή μουσική παράδοση των Ξυλούρηδων ,συνεχίζει με μεγάλη επιτυχία , ο αδερφός του Ψαραντώνης και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.

Αντί επιλόγου, σας παραθέτω την μαντινάδα που αφιέρωσαν προς τιμή του μεγάλου καλλιτέχνη τα μέλη της Ανωγειανής παρέας:

΄΄Περήφανα και ταπεινά έκλεισες τα φτερά σου   
γι’ αυτό θα μείνει αθάνατο, Ξυλούρη, τ’ όνομα σου΄΄.   

(Ανωγειανή παρέα) 

Ιωάννης Κωστακίτσης

Εξώφυλλα

Συλλογή από τις μουσικές κυκλοφορίες του Νίκου Ξυλούρη